“Bankalar Dolandırılan Müşteriye Parasını İade Etmek Zorunda”

Avrupa Birliği Adalet Divanı (ABAD), müşterinin güvenlik bilgilerini korumakta ağır ihmal gösterdiği iddiasının bankayı para iadesi yükümlülüğünden kurtarmayacağına hükmetti. Karara konu olan olayda, Polonya’da bir müşterinin hesabından yaklaşık 700 Euro izinsiz olarak çekildi.

Mahkeme, bankanın bu tutarı kural olarak en geç takip eden ilk iş gününün sonuna kadar müşteriye iade etmesi gerektiğini belirtti. Banka, müşterinin ağır ihmali bulunduğunu düşünüyorsa bunu iade işlemini reddetmek için değil, sonrasında zararın müşteriden talep edilip edilemeyeceğini değerlendirmek için ileri sürebilecek.

Sahte İnternet Sitesiyle Dolandırıldı

Olayda, çevrim içi bir satış platformunda ürününü satmaya çalışan kadın, kendisini alıcı olarak tanıtan bir kişinin gönderdiği bağlantıya tıkladı. Satış işlemini doğrulamak amacıyla gönderilmiş izlenimi veren bağlantı, kadını bankasının internet sitesini taklit eden sahte bir sayfaya yönlendirdi.

Banka müşterisi, bu sayfaya çevrim içi bankacılık giriş bilgilerini girdi. Dolandırıcı da ele geçirdiği bilgilerle kadının hesabından yaklaşık 700 Euro’yu kendi hesabına aktardı.

Müşteri, ertesi gün bankasına başvurarak işlemin kendisi tarafından gerçekleştirilmediğini bildirdi ve parasının iadesini istedi. Ancak banka, müşterinin kişisel güvenlik bilgilerini koruma yükümlülüğünü ağır ihmal nedeniyle ihlal ettiği gerekçesiyle talebi reddetti.

Banka Önce İade Edecek

ABAD, 2015/2366 sayılı Ödeme Hizmetleri Direktifi’ni yorumlayarak bankanın öncelikle izinsiz işlem tutarını iade etmesi gerektiğine karar verdi. Buna göre iade, kural olarak bankanın işlemi öğrendiği veya kendisine bildirildiği tarihten itibaren gecikmeksizin, en geç takip eden ilk iş gününün sonuna kadar yapılmalı.

Mahkemenin kararına göre müşterinin ağır ihmali, bankanın bu ilk iade yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmıyor. Bununla birlikte banka, iadeyi gerçekleştirdikten sonra müşterinin kasıtlı veya ağır ihmalli davranışının neden olduğu kayıpları müşteriden talep edebilecek.

Böylece mahkeme, dolandırıcılık mağdurunun parasını geri alabilmesi ile zararın nihai olarak kimin üzerinde kalacağı meselelerini birbirinden ayırdı. Bankalar, müşterinin sorumluluğunu ileri sürmek istiyorsa bunu iade yükümlülüğünü baştan reddetmenin gerekçesi olarak kullanamayacak.

Tüketicilerin Hakları Güçlendirildi

Karar, özellikle kimlik avı (phishing) yöntemleriyle gerçekleştirilen internet dolandırıcılıklarında tüketicilerin korunması açısından önem taşıyor. Dolandırıcılar, banka veya güvenilir internet sitelerini taklit ederek kullanıcıların giriş bilgilerini ele geçirebiliyor ve bu bilgilerle izinsiz ödeme işlemleri gerçekleştirebiliyor.

ABAD’ın kararı, bankaların bu tür olaylarda müşterinin ihmali bulunduğu iddiasıyla iade talebini doğrudan reddetmesine karşı önemli bir hukuki güvence oluşturuyor. Bununla birlikte karar, her türlü dolandırıcılıkta koşulsuz ve nihai tazminat garantisi anlamına gelmiyor. Düzenleme, özellikle müşterinin onaylamadığı ödeme işlemlerini kapsıyor; bankanın daha sonra müşterinin sorumluluğunu kanıtlama ve kayıpların karşılanmasını talep etme imkânı devam ediyor.