UCM, Netanyahu ve Gallant Hakkındaki Tutuklama Emrine İtirazı Reddetti

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Temyiz Dairesi, İsrail’in aralarında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkındaki tutuklama emirlerinin de yer aldığı Gazze Şeridi’ne yönelik saldırılar hakkında verilen bir dizi karara yönelik itirazını reddetti.

Tutuklama Emri Kararı Oy Çokluğuyla Onandı

UCM’den yapılan açıklamaya göre, Temyiz Dairesi oy çoğunluğuyla Ön Dava Dairesi’nin 21 Kasım 2024 tarihli tutuklama emri çıkarılmasına ilişkin kararına dair İsrail’in itirazlarını reddetti.

İsrail, UCM’nin Filistin’de işlenen suçları soruşturduğuna ilişkin 2021’de yaptığı bildirimi, 7 Ekim 2023’teki olayların “yeni bir durum” oluştuğunu gerekçe göstererek yeniden yapması gerektiğini savunuyor.

“Durum Aynı Yeni Bildirim Gerekmez”

Temyiz Dairesi çoğunluğu, 2018’de Filistin’in yaptığı başvuruda ve 2021’deki bildirimde uluslararası nitelikteki “silahlı çatışma”nın taraflarından birinin İsrail olduğunun zaten belirlenmiş olduğunu ve 7 Ekim 2023 sonrası olayların aynı silahlı çatışma türü kapsamında değerlendirilebileceğine hükmetti.

Daire kararda, 2023’te beş ülke ve 2024’te iki ülke tarafından yapılan ek başvuruların yeni bir durum oluşturmadığı ve bu başvuruların devam eden soruşturmanın hızlandırılmasını amaçladığını belirtirken, “Bunlar yeni bir durum belirlemek yerine, Savcının 7 Ekim 2023 öncesi ve sonrası işlenen suçlarla ilgili mevcut soruşturmayı ilerletmesini teşvik etmek için yapılmıştır.” ifadesini kullandı.

UCM’nin 2018’de Başlattığı İnceleme

Filistin 2018’de UCM’ye başvurarak “işgal altındaki Filistin topraklarının tamamında 13 Haziran 2014 tarihine kadar işlenen ve devamında işlenecek suçların” soruşturulmasını istemişti.

Mart 2021’de UCM Başsavcısı İsrail’e yaptığı bildirimde Filistin’de işlenen suçlara ilişkin yapılan ön incelemenin 13 Haziran 2014 ve sonrasını kapsadığını belirtmişti.

Mahkemeye üye 5 ülke Güney Afrika, Bolivya, Bangladeş, Komorlar Birliği ve Cibuti, 17 Kasım 2023’teki talebinde İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik saldırıları hakkında soruşturma açılmasını istemişti.

UCM Ön Dava Dairesi, 21 Kasım 2024’te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında Gazze’de sivillere karşı savaş suçu ve insanlığa karşı suçları işlemekten tutuklama emri çıkarmıştı.

ABD’den UCM Yargıçlarına Yaptırım Kararı

ABD, UCM’nin İsrail’in savaş suçlarına ilişkin itirazını reddeden Gürcistanlı yargıç Gocha Lordkipanidze ve Moğolistanlı yargıç Erdenebalsuren Damdin’e yaptırım kararı aldı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, UCM yargıçlarının, “İsrail’in rızası olmadan, UCM’nin İsrail vatandaşlarını soruşturma, tutuklama, gözaltına alma veya yargılama çabalarına doğrudan katıldıklarını” savundu.

ABD yönetimi, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu dahil bazı İsrailli yetkililerle ilgili tutuklama kararının ardından haziran ayında UCM Başsavcısı Kerim Han’ı da yaptırım listesine almıştı.

Trump yönetimi, ağustos ayında da UCM üyesi bazı yargıç ve savcıları yine “İsrail’e karşı tutumları” olduğu iddiasıyla yaptırım listesine eklemişti.

UCM, İki Yargıcının Daha ABD Yönetimi Tarafından Yaptırım Listesine Alınmasını Kınadı 

UCM’nin internet sitesinde yayımlanan açıklamada, Gürcü yargıç Gocha Lordkipanidze ile Moğol yargıç Erdenebalsuren Damdin’in yaptırım listesine eklenmesi, mahkemenin tarafsızlığına yönelik açık bir saldırı olarak nitelendirilerek sert tepki gösterildi.

Açıklamada, yaptırımların taraf devletler tarafından verilen yetkiye dayanarak görev yapan tarafsız yargı kurumunun bağımsızlığına karşı açık saldırı olduğuna işaret edilerek, “Taraf devletler tarafından seçilen yargıçları ve savcıları hedef alan bu tür önlemler, hukukun üstünlüğünü zedeler. Yargı mensupları, hukuku uyguladıkları için tehdit edildiğinde risk altına giren, uluslararası hukuk düzeninin kendisidir.” değerlendirmesinde bulunuldu.

BM: Yargıçların Yaptırım Listesine Alınmasından Endişe Duyuyoruz

BM Genel Sekreter Sözcü Yardımcısı Farhan Haq, günlük basın toplantısında yaptığı açıklamada, “Genel Sekreter, yürütme emri kapsamında yaptırım uygulanacak UCM’nin iki ek yargıcının yanı sıra diğer UCM ve BM yetkililerine yönelik devam eden yaptırımlar konusunda da ciddi endişe duyduğunu ifade ediyor.” dedi.

BM ile UCM’nin ayrı ve farklı yetkilere sahip kurumlar olduğuna dikkati çeken Haq, bu iki yapının uluslararası ceza sisteminin temel sütunları arasında yer aldığını ve Genel Sekreter Guterres’in UCM’nin çalışmalarına saygı duyduğunu vurguladı. (aa,c)