ABD, İsrail ve Arjantin Karşı Çıksa da Köle Ticareti “En Ağır Suç” Kabul Edildi

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, uluslararası kamuoyunda yankı uyandıran tarihi bir karara imza attı. Genel Kurul’da yapılan oylamada, transatlantik köle ticareti ile Afrikalıların ırksallaştırılmış kölelik sistemine tabi tutulması, “insanlığa karşı işlenen en ağır suç” olarak resmen ilan edildi. Gana öncülüğünde hazırlanan tasarı, 123 ülkenin desteğiyle kabul edilirken, ABD, İsrail ve Arjantin karara karşı çıktı. Oylamada ayrıca 52 ülke çekimser kaldı.

Oylamada çekimser kalan ülkelerin başında Almanya, Fransa başta olmak üzere diğer AB ülkeleri ile İngiltere, Kanada ve Avustralya geldi. Bu ülkeler, köleliğin suç olmasına rağmen Afrika ülkelerinin tazminat isteme hakları olmadığı konusunda kesin bir hüküm ortaya koymamasını gerekçe gösterdi. Bu ülkeler, kölelik yapıldıği dönemde köle ticaretinin yasak olmadığını dolayısıyla geçmişte işlenen suçların tazmin edilemeyeceğini iddia ettiler. Ancak, hem uluslararası hukuk hem de insan hakları sözleşmeleri, insanlığa karşı işlenen suçlarda geçmişe yönelik suçları da cezalandırıyor.

Kararın Gerekçesi: Tarihin En Karanlık Dönemlerinden Biri

Kabul edilen kararda, köle ticaretinin dünya tarihinde derin bir kırılmaya yol açtığı vurgulandı. Metinde, bu sistemin yalnızca ölçeği ve süresiyle değil, aynı zamanda sistematik yapısı, acımasızlığı ve günümüze kadar uzanan etkileriyle insanlık tarihinin en ağır suçlarından biri olduğu ifade edildi. Yüzyıllar boyunca süren bu düzenin, küresel ekonomik ve sosyal yapıyı şekillendirdiği ve bugün dahi ırksal eşitsizliklerin temelinde yer aldığına dikkat çekildi.

Afrika Grubu: “Hakikat ve Adalet İçin Bir Adım”

Oylama öncesinde konuşan Gana Cumhurbaşkanı John Dramani Mahama, Afrika Grubu adına yaptığı açıklamada, alınan kararın tarihi adaletsizliklerle yüzleşme açısından büyük önem taşıdığını belirtti. Mahama, “Bugün burada hakikati teyit etmek, iyileşme ve onarıcı adalet yolunu açmak için bir araya geliyoruz” ifadelerini kullandı. Kararın, kölelikten etkilenen toplumlar için tazminat taleplerinin de meşru bir zemine oturtulması açısından önemli bir adım olduğu vurgulandı.

BM Genel Sekreteri: “Bu Sistem İnsanlığın En Kötü Yönünü Yansıtıyor”

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres de Genel Kurul’daki konuşmasında, köle ticaretinin insanlık tarihindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekti. Guterres, bu sistemin açgözlülük üzerine kurulduğunu, yalanlarla sürdürüldüğünü ve şiddetle dayatıldığını belirterek, “400 yıldan fazla süren bu düzen bugün hâlâ dünyamızı etkilemeye devam ediyor” dedi. Atlantik üzerinden yapılan sevkiyatlar sırasında her yedi kişiden birinin hayatını kaybettiğini hatırlatan Guterres, bu trajedinin insanlık vicdanında derin izler bıraktığını ifade etti.

ABD’den Sert İtiraz: “Sorunlu Bir Yaklaşım”

Karara karşı çıkan ülkeler arasında yer alan ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Dan Negrea, tasarıyı “pek çok açıdan son derece sorunlu” olarak nitelendirdi. Negrea, Birleşmiş Milletler’in belirli çıkarları ilerletmek veya geçmişe yönelik hukuki yükümlülükler oluşturmak amacıyla kullanılmaması gerektiğini savundu. Ayrıca ABD delegasyonu, geçmişte uluslararası hukukta suç sayılmayan eylemler için tazminat hakkının tanınmasını kabul etmediklerini ve insanlığa karşı suçlar arasında bir hiyerarşi oluşturulmasına karşı olduklarını dile getirdi.