Almanya Modeli Türkiye’de: Vatandaşlık Maaşı Yeni Yılda Hayata Geçiyor

Türkiye, sosyal destek sisteminde kapsamlı bir dönüşüme hazırlanıyor. Almanya’daki Bürgergeld (Vatandaşlık Parası) modeline benzer bir uygulama, “vatandaşlık maaşı” adıyla Türkiye’de de hayata geçecek. AK Parti Merkez Karar ve Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Abdulkadir Develi, yeni destek mekanizmasının Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi çatısı altında uygulanacağını açıkladı.

Uygulama kapsamında devlet, geliri asgari ücretin altında kalan hanelere düzenli destek sağlayarak hiçbir ailenin gelirinin belirlenmiş refah seviyesinin altına düşmemesini hedefliyor.

Amaç: Her Aileye Asgari Geçim Güvencesi Sağlamak

Yeni modelde temel prensip, “gelir tamamlama” üzerine kuruluyor. Buna göre aile gelirinin asgari ücretin veya yoksulluk sınırının altında kalması durumunda, devlet, mevcut gelir ile hedeflenen gelir arasındaki farkı her ay karşılayacak.

Böylece özellikle dar gelirli kesimin yaşam standartlarının yükseltilmesi ve gelir eşitsizliğinin azaltılması amaçlanıyor.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, programı birlikte koordine ediyor.

Sistemin Kilit Noktası: Çalışma Teşvik Edilecek

Vatandaşlık maaşının öne çıkan yönlerinden biri, “çalışmayı teşvik eden” mekanizması olacak. Ailede kimsenin çalışmadığı veya gelir düzeyinin asgari ücreti karşılamadığı durumlarda destek sürecek. Ancak çalışabilir durumda olan bireylerin istihdama yönlendirilmesi için İŞKUR üzerinden aktif iş bulma desteği sağlanacak.

Yetkililere göre amaç, sosyal destek alan vatandaşların kalıcı biçimde iş hayatına kazandırılması ve bağımlı yardım döngüsünün kırılması.

Pilot Uygulama 2026’da Başlıyor

Yeni yılda yasal çerçevesi oluşturulacak vatandaşlık maaşı uygulaması, 2026 yılı itibarıyla pilot illerde test edilecek.

Pilot il seçiminde şu kriterler değerlendirilecek:
• Milli gelirin en düşük olduğu bölgeler
• 6 Şubat depremlerinden etkilenen iller
• Büyük şehirlerde kent yoksulluğunun yoğunlaştığı ilçeler

Pilot dönemin ardından elde edilen veriler analiz edilerek sistemin ülke geneline yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Benzer Model MHP’nin de Gündemindeydi

Vatandaşlık maaşı benzeri bir gelir tamamlama sistemi, daha önce MHP’nin de gündemine gelmişti. MHP Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Kalaycı, Plan ve Bütçe Komisyonu’ndaki konuşmasında ailelere “asgari refah seviyesi garantisi” verilmesi gerektiğini ifade etmiş ve farkın her ay hesaplara yatırılmasını savunmuştu.

Bu modelin birçok ülkede “vatandaşlık temel geliri” ya da “garanti edilmiş gelir” şeklinde uygulandığını hatırlatan Kalaycı, Türkiye’de de benzer bir yapının hayata geçirilmesinin önemine dikkat çekmişti.