Almanya’da Diploma Yetmiyor: Okumayana 6 Bin, Üniversiteliye 3 Bin Euro

Almanya’da diploma eşittir yüksek maaş tezi artık mazide kaldı. Üniversite eğitimi çoğu zaman uzun vadede daha yüksek gelir potansiyeli ile ilişkilendiriliyor. Ancak iş piyasasına ilk adımda bakıldığında, yeni mezunların kazançlarının, mesleki eğitim (Alm.: Ausbildung) almış veya uzun yıllar aynı işte tecrübe edinmiş çalışanların gerisinde kaldığı görülüyor. Özellikle makine mühendisliği gibi teknik alanlardan mezun olan gençlerin başlangıç maaşları, Almanya’daki güçlü mesleki eğitim sisteminin mezunlarıyla kıyaslandığında ciddi bir tartışma konusu oluşturuyor.

Üniversite Mezunlarının Net Maaşı Düşük

Resmi verilere göre Almanya’da yükseköğrenim gerektiren bir pozisyonda çalışanların aylık ortalama brüt geliri 6 bin 292 Euro olarak ölçülüyor. Bu rakam, yüksek sorumluluk ve uzmanlık isteyen görevlerdeki akademik seviyenin genel kazanç ortalamasını yansıtıyor. Ancak tablo, gerçek hayatta çok daha farklı.

Mühendislik, bilişim, işletme gibi alanlardan mezun gençlerin başlangıç maaşları çoğunlukla yıllık 43 bin – 55 bin Euro civarında seyrediyor. Bu durum ise net aylık gelirin yaklaşık 3 bin Euro seviyesine denk gelmesine neden oluyor.

Daha Erken İş, Daha Çok Maaş

Almanya’nın öne çıkan mesleki eğitim sistemi ise gençlere erken yaşta çalışma ve gelir kazanma imkanı veriyor. Mesleki eğitim öğrencilerine, eğitim döneminde bile çoğu branşta ayda bin – bin 500 Euro arasında ödeme yapılıyor. Özellikle teknik, bilişim ve sağlık alanlarında bu rakam daha da yükseliyor.

Mesleki eğitimi tamamlayan ve tecrübe edinen çalışanlar ise sektöre bağlı olarak ayda 2 bin 800 – 3 bin 800 Euro aralığında maaşlarla tam zamanlı iş hayatına atılabiliyor. Bu durum, üniversite mezunu ancak iş deneyimi sınırlı bir genç ile teknik meslek elemanı arasındaki farkı ortaya koyuyor. Özellikle birçok büyük sanayi firmasında beş yıl ve üzeri tecrübesi olan meslek çalışanlarının, yeni mezun mühendisleri geride bıraktığı örnekler dikkat çekiyor.

Almanya’da Diploma mı, Tecrübe mi?

Buna göre örnek olarak Frankfurt’ta yaşayan makine mühendisliği mezunu 28 yaşındaki Abdulkadir Kocatürk, mezuniyet sonrası aldığı iş tekliflerinin ayda net yaklaşık 2 bin 700 Euro civarında kalması nedeniyle beklediği kariyer fırsatını bulamadığını ifade ediyor. Kocatürk, geçimini sağlayabilmek için bir süre taksicilik yaptığını, ardından oto ekspertizliği sektörüne yöneldiğini belirtiyor.

“Bunun İçin Mi Bu Kadar Okudum”

Camia Haber’e konuşan Kocatürk, “4 sene canımı dişime taktım ve üniversiteyi iyi bir not ortalamasıyla bitirdim. Ancak iş başvurularına başladığımda büyük şaşkınlık yaşadım.” dedi. Birçok şirketten olumsuz cevaplar aldığını, olumlu yönde geri dönüş yapan şirketlerin ise 2 bin 500 – 3 bin Euro arasında düşük maaşlar sunduğunu ifade eden Kocatürk, “Ben bunun için mi bu kadar okudum?” ifadelerini kullandı.

Mesleki Eğitimi Olmadan 3 Bin Euro Maaş Kazanıyor

Diğer tarafta ise Köln’de yaşayan 23 yaşındaki İbrahim Karaoğlu, herhangi bir mesleki eğitim almamasına rağmen Almanya’da ciddi iş gücü açığı bulunan şap döşeme (Estrichleger) sektöründe çalışarak ayda yaklaşık 3 bin Euro net gelir elde ediyor. Karaoğlu, “Evli olsam vergi avantajıyla maaşım daha da yükselir. Bu alanda çok açık var ve bu da ister istemez maaşlarımıza yansıyor.” şeklinde konuştu. Karaoğlu’nun bu geliri, birçok üniversite mezunu gencin başlangıç maaşına denk, hatta bazılarına kıyasla daha yüksek seviyede bulunuyor.

Lise Mezununun Maaşı 6 bin 448 Euro

Stuttgart’ta yaşayan lise mezunu Murat Öztürk, yarı zamanlı bir işte ayda toplam 100 saat çalışıyor. Öztürk’ün aylık brüt geliri 6 bin 448 Euro. Yani tam zamanlı çalışmamasına rağmen gelir seviyesi, birçok akademik çalışanı geride bırakıyor.

Üniversite Mezunu, Maaşı 4 Bin Euro Civarında

Diğer tarafta ise Wiesbaden’de yaşayan Hanefi Yılmaz, üniversite mezunu bir mühendis olmasına rağmen devlette işçi statüsünde haftalık 39, aylık 156 saat çalışıyor ve brüt yaklaşık 5 bin Euro maaş kazanıyor.

Uzmanlara Göre Neden Böyle?

Ekonomistler, Almanya’da birçok şirketin diploma yerine pratik bilgi ve iş becerisini öne çıkardığını belirtiyor. Özellikle üretim, metal işçiliği, elektrik ve teknik sektörlerde deneyim, teorik bilgiden daha büyük değer görüyor. Araştırmalar genel olarak üniversite mezunlarının uzun vadede yaşam boyu gelir açısından daha avantajlı olduğunu gösterse de, başlangıç maaşlarının her zaman beklendiği gibi olmadığı da ortada.

“Mühendislerin Çoğu Zaman Hafta Sonu, Gece ve Resmi Tatillerde Çalışma İmkanı Yok”

Büyük sanayi firmalarında çalışan işçilerin maaşlarının ayrıca özellikle hafta sonu, gece ve resmi tatillerde yapılan çalışmalarla belirgin şekilde arttığı belirtildi. Ekonomi uzmanları, bu üç unsurun çalışanların gelirini ciddi şekilde etkilediğini vurguladı. Ancak mühendisler için durum farklı. Uzmanlara göre, mühendislerin çalışma saatleri genellikle hafta içi ve gündüz saatleriyle sınırlı, fazla mesai imkanları ise pek çok firmada uygulanmıyor. Bu nedenle mühendislerin maaşlarında işçilerin elde ettiği ek kazanç fırsatları söz konusu değil.

“İstisnalar Mevcut Ama Oldukça Nadir”

Uzmanlar ayrıca maaş artışının şirket içi yükselme ile sınırlı olduğunu belirtiyor. Uzmanlar konuya ilişkin şu değerlendirmede bulunuyor: “Hiç kimse işe başladığı noktadan ani ve büyük bir maaş seviyesine ulaşamıyor. Genellikle maaş artışı, şirket değiştirilerek veya birkaç yıl sonra yeni bir pozisyonla pazarlığa oturulduğunda mümkün oluyor. Aynı firmada uzun süre kalan bir çalışanın yıllık geliri ortalama 50 bin Euro civarında kalıyor. Tabii istisnalar mevcut ama bu oldukça nadir.”

Almanya’da Diploma Sahibi İşsizler Artıyor

Öte yandan Almanya’da üniversite mezunları uzun yıllar boyunca düşük işsizlik oranlarıyla dikkat çekerken, son yıllarda bu tablo değişmeye başladı. Federal İş Ajansı’nın verilerine göre, üniversite mezunlarında işsizlik oranı 2020’den itibaren belirgin şekilde arttı. 2020 yılında oran yüzde 2,1’den yüzde 2,6’ya yükselirken, 2023 ve 2024’te yeni rekor seviyeler görüldü. Geçen yıl üniversite mezunlarının yıllık ortalama yüzde 2,9’u işsizdi.

“Üniversite Mezunlarının İşsiz Kalması Normal Hale Geliyor”

Uzmanlar bununla alakalı olarak, “Eskiden olduğu kadar artık üniversite mezunu olanların iş yapma alanları kalktı. İnsanların yerini robotlar alıyor. Yapay zekanın işin içine girmesiyle birlikte üniversite mezunlarının işsiz kalması çok normal bir hale geliyor.” değerlendirmesinde bulunuyor. (bb)