İş Yerinde Mobbing

Alman hukukunda mobbing açıkça tanımlanmamış olsa da Federal İş Mahkemesi kararlarına göre mobbing, bir çalışanın sistemli, sürekli ve hedefli bir şekilde baskıya, ayrımcılığa veya düşmanca davranışlara maruz bırakılmasıdır. Münferit tartışmalar mobbing sayılmaz. Sürecin zamana yayılması ve kişilik haklarını, onuru veya sağlığı zedelemesi gerekir. İletişimden soyutlama, asılsız eleştiriler, yetersiz veya aşırı iş verme, dedikodu yayma ve küçük düşürme en sık görülen mobbing türleridir.

İşverenin Koruma Yükümlülüğü ve Sorumluluğu

İşverenin, çalışanların sağlığını ve kişilik haklarını koruma yükümlülüğü (Fürsorgepflicht) bulunmaktadır. Mobbing şikâyeti yapıldığında işveren, olayı araştırmak; uyarı (Abmahnung), görev yeri değiştirme veya mobbing uygulayan kişiyi işten çıkarma gibi etkili önlemler almakla yükümlüdür. İşverenin şikâyet karşısında pasif kalması veya yetersiz önlem alması, mobbingi kendisi yapmamış olsa bile doğrudan tazminat sorumluluğu doğurur.

Çalışanın Hakları ve İspat Yükü

Mağdur çalışanlar, şirket içi şikâyet hakkına, zararlarının tazminine ve manevi tazminata (§ 253 Abs. 2 BGB) sahiptir. Koşullar oluştuğunda çalışmaktan kaçınma hakkı da doğabilir. Hukuki süreçte ispat kritik olduğundan; tarih, saat, olayların detayları ve tanıkları içeren bir “mobbing günlüğü” tutmak, yazışmaları saklamak ve alınan doktor raporlarını belgelemek hayati önem taşır.

Haklı Fesih, Maaş Kaybı ve Kıdem Tazminatı (Abfindung) Hakları

İşverenin, sunulan mobbing şikâyetlerine rağmen gerekli önlemleri almaması durumunda, çalışanın iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshetme (istifa) hakkı doğar. Bu tür bir fesih sonrasında şu haklar talep edilebilir:

Maaş Kaybı Tazminatı: Çalışan, fiktif (varsayımsal) ihbar süresinin sonuna kadar mahrum kaldığı net ücretini işverenden tazminat olarak talep edebilir.

İş Güvencesi ve Ek Tazminat (Abfindung): İş Güvencesi Yasası (KSchG) kapsamında olan veya özel fesih korumasına tabi (engelli, hamile vb.) çalışanlar için sadece ihbar süresi maaşı yeterli görülmez. İşini kaybetme zararına karşılık KSchG § 13 Abs. 1 S. 3 ile §§ 9, 10 maddeleri kıyasen uygulanarak çalışana ek bir kıdem/iş güvencesi tazminatı (Abfindung) ödenir.

İşverenin koruma sağlamadığı mobbing durumlarında çalışanın haklı fesih hakkı vardır. Çalışan, ihbar süresince oluşan maaş kaybını, iş güvencesi tazminatını (Abfindung) ve fesih öncesinde doğmuş olan manevi tazminat haklarını hukuken talep edebilir.