İş Hukukunda Eşit Muamele
Danışmanlık hizmetlerimiz kapsamında, müvekkillerimiz bazen aynı işi yaptıkları hâlde meslektaşlarından daha az ücret aldıklarını bildirirler. Bazen, benzer meslektaşlarından daha iyi iş çıkardıklarını düşünürler ve daha düşük ücretten şikâyet ederler.
Çalışanın daha iyi iş yaptığı hâlde daha az ücret aldığı için haksız muamele gördüğünü düşündüğü böyle bir durumda, işverenden yasal olarak daha yüksek ücret talep etmenin bir yolu olup olmadığı sorusu ortaya çıkar.
Ücret Şeffaflığı Kanunu
İlk olarak, AB hukukuna dayanan Ücret Şeffaflığı Yasası akla gelebilir. Aslında bu yasa da eşit iş için eşit ücret konusunu ele almaktadır. Ancak bu, sadece cinsiyete dayalı ayrımcılık yasağı kapsamında geçerlidir. Yani, erkek çalışanlar kadın çalışanlardan daha düşük ücret almamalıdır. Aynı şekilde, kadın çalışanlar da erkek çalışanlardan daha düşük ücret almamalıdır.
Örneğin, bir kadın çalışanın benzer bir erkek çalışanlarin ortalamasına göre benzer bir iş için daha az ücret aldığı tespit edilirse, bu cinsiyet temelinde ayrımcılık yapıldığına dair bir gösterge sayılır. Ve etkilenen kadın çalışan, işverene karşı eşit ücret talep edebilir. Ancak, aynı cinsiyet içinde daha düşük ücret ödenmesi durumunda, yasa bir fayda sağlamaz.
İş Sözleşmesindeki Yükümlülükler
İkinci olarak, iş hukukunda eşit muamele ilkesi akla gelebilir. Ancak bu ilke, kanunda yer almamakta ve yargı içtihatları ile geliştirilmiş bir hukuk kuralıdır. Uygulama alanı ise, işverenin çalışanlarına sağladığı, sözleşmeyle bağlayıcı olmayan, ek ödemelerle sınırlıdır.
Buna göre, işveren, çalışanlarına sağladığı gönüllü bir hizmetten, makul bir neden olmaksızın, tek bir çalışanı veya küçük bir grup çalışanı hariç tutamaz. Buna klasik olarak bayram ikramiyesi gibi şeyler dahildir. Dolayısıyla, işveren sözleşmeyle yükümlü olmadığı hâlde çalışanlarına bayram ikramiyesi ödüyorsa, çalışanlardan birini hariç tutmak için makul bir nedeni olmadığı sürece, bu bayram ikramiyesini tüm çalışanlara ödemek zorundadır. Örneğin, bir çalışanın işine son verildiğini ve birkaç hafta veya ay içinde şirketten ayrılacağını gerekçe göstererek ödemeyi yapmayabilir.
Ancak, iş sözleşmesindeki yükümlülüklerin temelini oluşturan maaş konusunda, iş hukukundaki bu eşit muamele ilkesi geçerli değildir. Maaş, işverenin gönüllü bir ödemesi değildir. Burada belirleyici olan, işveren ve işçinin iş sözleşmesinde kararlaştırdıkları hususlardır.
Sonuç olarak, Alman iş hukukunda “eşit iş için eşit ücret” ilkesinin genel olarak geçerli olmadığı söylenebilir.