PISA 2025’te Dikkat Çeken Tablo: Almanya Dibe Vurdu, Türkiye Yükselişini Sürdürdü

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı’nın (OECD) Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) 2025 sonuçları açıklandı. 91 ülke ve ekonomiden öğrencilerin katıldığı araştırmaya göre Almanya’da öğrencilerin matematik ve okuma becerilerindeki ortalama puanlar 2022’ye göre daha da gerilerken, fen bilimlerindeki sonuçlar sabit kaldı. Daha uzun vadeli karşılaştırmada ise Almanya’nın 2025 sonuçları, PISA’nın ülkede uygulanmaya başladığı 2000 yılından bu yana üç alanda da ölçülen en düşük seviyeler oldu. Türkiye ise bunun aksine üç alanda da 2022’ye kıyasla puanlarını yükseltti.

Türkiye Üç Alanda Da Yükseldi

Türkiye, PISA’ya ilk kez katıldığı 2003 yılına göre de önemli ilerleme kaydetti. Türkiye’nin fen bilimleri puanı 2003’teki 434 seviyesinden 2025’te 494’e yükseldi. Okuma becerilerinde 441 olan puan 472’ye, matematikte ise 423 olan puan 462’ye çıktı. OECD ülkelerinin ortalama puanları uzun vadede üç alanda da gerilerken, Türkiye’nin ortalama puanını artırması dikkat çekti.

Türkiye OECD’de Son 10 Yılda Yükselen Tek Ülke

PISA sonuçlarına göre Türkiye, son 10 yılda fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının üçünde de performansını artıran tek OECD üyesi ülke oldu. Türkiye ayrıca 2022 sonuçlarına kıyasla üç alanda da puanını en fazla artıran OECD ülkesi olarak öne çıktı. PISA 2025’te Türkiye ilk kez fen bilimleri ve okuma becerilerinde OECD ortalamasının üzerine çıktı. Matematikte ise OECD ortalamasını yakaladı.

Türkiye’nin Sıralaması Da Yükseldi

Türkiye’nin PISA’daki uzun vadeli göreli konumu da belirgin biçimde iyileşti. Fen bilimlerinde 2003 yılında 35. sırada bulunan Türkiye, 2025’te 19. sıraya yükseldi. Okuma becerilerinde 33. sıradan 18. sıraya, matematikte ise 34. sıradan 28. sıraya çıktı. Ülke sayısının 2003’te 41, 2025’te ise 91 olması nedeniyle uzun vadeli karşılaştırmalarda yüzdelik dilim esas alındığında Türkiye’nin göreli sıralama konumu üç alanda da yüzde 50’nin üzerinde iyileşti.

Almanya’da Eğitim Performansı Geriledi

Almanya’da ise tablo tersine döndü. 2025 sonuçları, ülkenin PISA tarihindeki en düşük performansını ortaya koydu. Almanya’daki 15 yaşındaki öğrencilerin matematik ve okuma puanları 2022’ye göre gerilerken, düşük performans gösteren öğrencilerin oranı da son 10 yılda belirgin şekilde arttı. 2015 yılıyla karşılaştırıldığında düşük performans gösteren öğrencilerin oranı matematikte 17, okuma becerilerinde 15, fen bilimlerinde ise 10 puan yükseldi.

Almanya’daki öğrencilerin performansı OECD ortalamasına yakın olsa da 14 OECD ülkesi Almanya’dan daha yüksek sonuç elde etti. Estonya, Kanada, İsviçre ve Avusturya bu ülkeler arasında yer aldı.

Eğitimde Aile Etkisi Almanya’da Daha Belirgin

PISA 2025, Almanya’da öğrencilerin eğitim başarısı ile ailelerinin sosyoekonomik durumu arasındaki ilişkinin de güçlü olduğunu ortaya koydu. Araştırma yöneticisi Samuel Greiff, Almanya’daki bu ilişkinin Kanada’ya kıyasla yaklaşık üç kat daha güçlü olduğunu belirtti. Almanya’da sosyal açıdan dezavantajlı öğrencilerin yalnızca yüzde 2’si yüksek performans gösterirken, sosyal açıdan ayrıcalıklı öğrencilerde bu oran yüzde 25’e ulaştı.

Öğretmen Eksikliği De Dikkat Çekiyor

Almanya’da 15 yaşındaki öğrencilerin yüzde 52’si, okul yönetimlerine göre öğretmen eksikliğinin dersleri en azından kısmen olumsuz etkilediği okullarda eğitim gördü. OECD ortalaması ise yüzde 39 oldu. Türkiye’de PISA 2025 uygulaması ise 14 Nisan-16 Mayıs 2025 tarihleri arasında 12 bölgedeki 56 ilden 203 okulda gerçekleştirildi. Bilgisayar tabanlı uygulamaya 7 bin 702 öğrenci katıldı. Dünya genelinde ise 91 ülke ve ekonomiden 760 binden fazla öğrenci PISA 2025 araştırmasında yer aldı.(bb)