Müslüman Bir Kimsenin İnanç Konularında Şüpheye Düşmesi
Bir Müslümanın inanç konularında şüpheye düşmesi çoğunlukla vesvese yoluyla oluşmaktadır. Vesvese; şüphe, evham, kuruntu, fısıltı manasına gelmektedir. Bilinen ve yaygın olan anlamıyla kötü bir işin yapılması, iyi bir şeyin terk edilmesi veya ertelenmesidir. Başka bir ifadeyle iyi olan şeyin eksik yapılması için şeytanın insanı kandırması, aklını çelmesi, onu şüpheye düşürmesi, onu kötü şeyi yapmaya kışkırtması veya aklına kötü düşünceleri getirtmesi, kötü bir şeyi yapmaya onu ikna etmesi anlamındadır. Kur’an’da Muavvizeteyn olarak bilinen Nâs ve Felak surelerinde vesvese verenin şerrinden Allah’a sığınılması emredilmiş ve şöyle buyurulmuştur: “De ki: Cinlerden ve insanlardan, insanların kalplerine vesvese veren sinsi vesvesecinin şerrinden, insanların Rabbine, insanların Melik’ine, insanların İlah’ına sığınırım.” (1)
Hz. Âdem ile eşinin cennetten çıkarılmasının şeytanın vesvesesi yoluyla olduğu Kur’an’da birçok yerde açıkça bildirilmiş ve müminlerin bu konuda dikkatli ve duyarlı olmaları istenmiştir. (2)
Dolayısıyla şeytanın insanı küfre sürükleme yollarından birisi de onu inanç değerleri üzerinde vesveseye düşürmesi ve kalbinde tereddüt oluşturacak sorular sormasıdır. Kalpte oluşan bu soruların şeytanın vesvesesi ile meydana geldiği aşikâr bir durumdur.
Nitekim Allah Resulü (sav) şöyle buyurmuştur: “Şeytan sizden birinize gelerek ‘Filan ve filan şeyi kim yarattı?’ der. O kişi ‘Allah yarattı.’ deyince, ‘Peki, Allah’ı kim yarattı?’ der. İş bu dereceye varınca o kimse hemen Allah’a sığınsın ve o düşünceden uzaklaşsın!” (3) “Allah’a iman ettim, desin!” (4) Hz. Peygamber’in açık beyanından anlaşılacağı üzere bu durum kişinin imanına herhangi bir zarar vermez.
Benzer durum sahabilerden bazıları için de meydana gelmiştir. Kimileri içlerinden, söylemeye dahi cesaret edemeyecekleri vesveselerin geçtiğinden Hz. Peygamber’e yakınmışlar, Resûlullah (sav) da bu durumun onlardaki kesin ve katıksız imana delâlet ettiğini, ümmetinin bu tür vesveselerden dolayı -telkin edilenleri yapmadıkları sürece- sorumlu tutulmayacağını bildirmiştir. (5)
Sonuç olarak kişilerin, içlerinden bir sesin fısıldadığını söyledikleri küfür vb. ifadeleri, vesvese kapsamında olup imanlarına ve dinlerine zarar vermez.
Allah en doğrusunu bilir.
(1) Nâs suresi, 114:1-6.
(2) A’râf suresi, 7:20.
(3) Buhârî, Bedü’l-halk, 11 (3276).
(4) Müslim, İman, 212 (134).
(5) Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 2/255 (7464).