“İyilik Yap Denize At”

Hepimiz zaman zaman aile bireylerimizle tartışmış, kırılmış, bir süre onlarla konuşmak istememişizdir. Öfkemiz yatıştığında ise zihnimizde çoğu zaman söylediklerimiz kalır. En sevdiklerimize, hayatımızdaki yerini başka kimsenin dolduramayacağı insanlara nasıl böyle konuşabildiğimizi düşünürüz. Bazen de kendi sözlerimizden önce, onlardan işittiklerimiz canımızı yakar. “Beni en iyi onun anlaması gerekmez miydi?” diye sorarız. Anlaşılmamış olmak, hatta niyetimizin sorgulanmış olması belki de işittiklerimizden daha kırıcı olur. 

Bazen Aynı Kandan Aynı Candan Olmak Yetmiyor..

İnsanı en çok yoran kırgınlıklar, anlaşılmayı en çok beklediği yerde yaşadıklarıdır. Bir yabancının sözüne omuz silkip geçebilirken kardeşinin sözü günlerce aklından çıkmayabilir. Çünkü aile içinde yalnızca sevgi değil, anlayış ve vefa da bekleriz. Verdiğimiz emeğin görülmesini, sıkıntımızın fark edilmesini isteriz. Bunlar olmadığında ise tartışılan meselenin ötesinde bir duygu belirir: Değersiz hissetmek.

Oysa aynı kandan, aynı candan gelmek; aynı düşüncelere ve aynı hassasiyetlere sahip olmak anlamına gelmez. Aynı evde büyüyen iki kardeş bile o evin hatıralarını farklı taşıyabilir. Birinin kolayca unuttuğunu diğeri yıllarca içinde saklayabilir. Birine sıradan gelen bir şaka, diğerinin incindiği yere dokunabilir. Yakınlık birbirimizi tanımamızı kolaylaştırır; fakat kimseye karşısındakinin zihnini okuma imkânı vermez. Anlaşılmak için bazen anlatmak, anlamak için de gerçekten dinlemek gerekir.

Rabbimiz, insanı “en güzel biçimde” yarattığını bildirir (Tîn suresi, 95:4). Bu kıymetli yaratılış, bütün davranışlarımızın kendiliğinden güzel olduğu anlamına gelmez. İnsana verilen imkânların bir sorumluluğu vardır. Düşünebildiğimiz gibi düşünmeden konuşabilir, sevebildiğimiz gibi sevdiğimizi incitebiliriz. Bize düşen, taşıdığımız değeri davranışlarımıza da yansıtmaya çalışmaktır.

AİLE | 15 Ekim 2026

Bazen “Yorulmak” İyileşmenin Başlangıcıdır!

Aynı Sofra Aynı Gönül Yakınlığı Anlamına Gelmez

Ailede bir anlaşmazlık çıktığında çoğu zaman anne-babalar devreye girer. Evlatlarının birbirinden uzaklaşmasını istemezler. Bir sofrada buluşturur, sohbet sırasında birbirlerine söz söylemelerini beklerler. Niyetleri güzeldir; aile yeniden bir araya gelsin, kimsenin yüzü asılmasın isterler. Bazen de kırgınlığın sebebini konuşmanın tartışmayı büyüteceğinden korkarlar. Ancak aynı sofraya oturmak, her zaman aynı gönül yakınlığına dönmek demek değildir. Konuşulmamış bir haksızlık, gündelik sohbetin altında yaşamaya devam edebilir. İnsan çayını içer, sorulan soruya cevap verir; yine de içinden “Beni neden kimse dinlemedi?” diye geçirir.

Kimi ailelerde küslüğün uzamasının arkasında, adaleti sağlamakta zorlanan anne-babanın bu tutumu da bulunur. Bazen daha anlayışlı evlattan sürekli alttan alması beklenir. Daha sert tepki verenin gönlü gözetilirken, sessiz kalabilenin zaten dayanacağı düşünülür. “Sen onu biliyorsun, huyu böyle” sözüyle mesele kapatılmak istenir. Fakat birinin huyunun bilinmesi, o huyun başkasını incitmesini haklı kılmaz. Hep aynı kişiden fedakârlık beklemek de zamanla onun aileye duyduğu güveni zedeler.

Kur’an’ın Adalet Çağrısı

Kur’an’ın adalet çağrısı, en yakınlarımızla ilişkilerimizi de kapsar. Nisâ suresinin 135. ayeti, insanın kendisinin ve yakınlarının aleyhine bile olsa adaleti gözetmesini ister. Bu ölçü, aileyi korumak adına haksızlığı görmezden gelmememiz gerektiğini hatırlatır. Anne-babanın evlatlarını sevmesiyle, yanlış yapan evladına yanlışını söylemesi birbiriyle çelişmez. Bazen aileyi asıl koruyan, söylenmesi zor olan o sözdür.

Hucurât suresinde de anlaşmazlığa düşen müminlerin arasının düzeltilmesi istenirken adalet özellikle vurgulanır (Hucurât suresi, 49:9-10). Buradan aile ilişkilerimize taşıyabileceğimiz önemli bir ilke vardır: Barıştırmaya çalışırken tarafları dinlemek ve hakkı gözetmek gerekir. Herkese eşit miktarda sitem etmek, her olayda adil davranmak anlamına gelmez. Kimin ne söylediği, hangi davranışın kimi incittiği anlaşılmadan yapılan bir uzlaştırma eksik kalabilir.

Bununla birlikte, haksızlığa uğramış olmak bize kırgınlığı sınırsızca büyütme hakkı vermez. Dinimiz, şahsi sebeplerle Müslümanların birbirlerine üç günden fazla küs durmasını yasaklar. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), birbirinden yüz çeviren iki kişi için “Bunların en hayırlısı, önce selam verendir” buyurur (Buhârî, İsti’zân, 9). Bu çağrı, kalpteki acının üç günde mutlaka silineceği anlamına gelmez. Ancak kırgınlığın, selamı ve iletişimi kesen kalıcı bir düşmanlığa dönüşmesine karşı bizi uyarır.

İlk Selam

İlk selamı vermek, bütün yaşananlarda kendisini suçlu ilan etmek değildir. İnsan hem barışmak isteyebilir hem de uğradığı haksızlığı dile getirebilir. “Seninle bağımızın kopmasını istemiyorum; fakat yaşadığımız meseleyi konuşmamız gerekir” diyebilmek, bunun mümkün olduğunu gösterir.

Elbette bu sorumluluk yalnızca kırılan kişiye yüklenemez. İncitenin de kendi davranışına bakması gerekir. “Ben öyle demek istemedim” sözü niyeti açıklayabilir; fakat karşıdakinin acısını tek başına gidermez. Bazen açıkça “Sana söylediğim söz yanlıştı, davranışımdan dolayı da özür dilerim” demek gerekir. Bir hak kaybı yaşanmışsa onu gidermek, aynı davranışın tekrarlanmaması için çaba göstermek gerekir. Özür, davranışa yansıdığında güven yeniden gelişmeye başlar. Eski muhabbetin tekrardan oluşup oluşmayacağını kişilerin turumları belirler. 

HAYAT | 16 Ekim 2026

5 Şeyin Kıymetini Bilme Günü Bugündür!

Sağlıklı Mesafe Bazen Daha İyidir

Kırılan kişi için de konuşmanın yolu, karşısındakinin bütün kişiliğini yargılamaktan geçmez. “Sen zaten hep böylesin” demek yerine, belirli bir olayı ve onun kendisinde bıraktığı etkiyi anlatabilir. Öfke yükseldiğinde konuşmaya ara vermek de mümkündür. Yeter ki bu ara, karşıdakini cezalandırmak için sürdürülen belirsiz bir sessizliğe dönüşmesin. Anne-baba arabuluculuk yapacaksa önce ayrı ayrı dinleyebilir; aile içinde bu mümkün olmuyorsa tarafların güvendiği adil birinden veya bir aile danışmanından destek alınabilir.

Burada mesafeyle küslüğü de birbirinden ayırmak gerekir. Sürekli hakarete veya ciddi zarara maruz kalan birinden, sırf akrabalık bağı var diye kendisini aynı duruma yeniden bırakması beklenemez. Görüşmenin şartlarını düzenlemek, gerektiğinde daha sınırlı iletişim kurmak mümkündür. Akrabalığı gözetme sorumluluğu, zarara karşı tedbir almayı ortadan kaldırmaz. Sağlıklı bir mesafe kişilerin aynı hataya düşmesinden hem korur hem de aile içi atmosferi daha yaşanabilir hâle getirir. 

“İyilik yap denize at. Balık bilmezse Hâlık bilir” atasözü, tam da bu düşüncelerin arasında bize bir şey hatırlatır. Emeğimizin değerini yalnızca karşılığında aldığımız teşekkür belirlemez. İnsan görmeyebilir, unutabilir; Allah bilir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) de akrabalık bağını gözetmenin yalnızca karşılıklı iyilikten ibaret olmadığını, bağı koparan yakına karşı da bu bağı sürdürme gayretini içerdiğini bildirir (Buhârî, Edeb, 15).

Yine de bu atasözünü sürekli incitilen kişiye söyleyip kendi sorumluluğumuzdan sıyrılmamalıyız. İyiliği yapan karşılığını Allah’tan beklerken, iyilik gören de vefayı öğrenmelidir. Anne-baba hakkaniyeti gözetmeli, yanlış yapan hatasını düzeltmeye çalışmalıdır.