Din Yorgunluğu
@Shutterstock
İnsan çoğu zaman dinden değil, din adına konuşanların dilinden yorulur. Bugün özellikle genç kuşaklarda oluşan dinî mesafeyi yalnızca sekülerleşmeyle, modern hayatın cazibesiyle veya tüketim kültürüyle açıklamak kolaydır. Oysa zor olana talip olmalı ve daha sahici bir soruyla yüzleşmeliyiz. İnsanlar gerçekten dinden mi uzaklaşıyor, yoksa din adına kurulan dilden mi?
Din, insanın anlam arayışına yoldaşlık etmelidir. Yarasına merhem ve yalnızlığına arkadaş olmalıdır. Ne var ki dinî söylem zaman zaman merhametin yerine sertliği, hikmetin yerine hükmetmeyi, davetin yerine azarı koyuyor. Soru soran şüpheli, itiraz eden asi, farklı düşünen neredeyse düşman kabul ediliyor. Böyle bir dilin, özgürlüğü ve bireyselliği önemseyen yeni nesilde karşılık bulmakta zorlanması kaçınılmazdır.
Üstelik mesele yalnızca dil meselesi değildir. Kurumsal dinî yapılar ve cemaatler de irdelenmelidir. Güç, hâkimiyet ve mülkiyetle kurdukları ilişkiler sorgulamalıdır. Din adına kurulan yapılar büyüdükçe, mülk, para, makam ve toplumsal nüfuz biriktikçe, hizmet ile tahakküm arasındaki sınır bazen belirsizleşiyor. Bir zamanlar insanlara hizmet etmek için kullanılan imkânlar, zamanla yapının kendisini korumanın aracına dönüşebiliyor. Gücün eleştiriden muaf tutulduğu, servetin dar çevrelerde toplandığı, yoksulun ve mazlumun sesinin duyulmadığı yerde dinin adalet çağrısı yara alıyor.
Bugün ihtiyacımız olan, insanları hizaya sokan değil gönüllere dokunan bir din dilidir. Kur’an’ın “Rabbinin yoluna hikmetle ve güzel öğütle çağır” (Nahl suresi, 16:125) buyruğu, davetin üslubuna dair de güçlü bir ölçüdür. Hakikati savunurken kalpleri kırmadan, farklılıkları düşmanlığa çevirmeden, insanın kıymetine zarar vermeden hakikate çağırmak gerekir. Güncel acıları dert edinen, adaleti, barışı, özgürlüğü ve merhameti hayatın merkezine yerleştiren bir dil kurulmalıdır. Korkutan değil umut veren, hükmeden değil iyileştiren, ayrıştıran değil buluşturan bir söylem inşa edilmelidir.
Çağ değişiyor ve insanın soruları da değişiyor. Gençler yalnızca neye inanacaklarını değil, nasıl bir dünyada yaşayacaklarını soruyor. Savaşları, eşitsizliği, iklim krizini, yalnızlığı, gelecek kaygısını ve özgürlük arzusunu konuşuyorlar. Din bu sorulara temas edemediğinde, hayatın merkezinden çekilip adeta kenarına yuvarlanıp düşüyor. Oysa vahyin çağrısı yalnız geçmişe değil, bugünün insanına da yöneliktir. İhtiyacımız olan, hakikati terk etmek değildir. Bilakis hakikatin sesini çağın yaralarına şifa olacak yeni bir dil oluşturmaktır.
Belki de yeniden öğrenmemiz gereken budur. Dini anlatmak, insana yukarıdan bakmakla olmaz. Onun yanına oturmalı, derdini dinlemeli ve hakikat birlikte aranmalıdır. Din, hayatın karşısında değil, hayatın tam içinde konuşabildiğinde yeniden nefes alacaktır. Yeniden ve yapmacıklıktan uzak. Samimi ve sahici biçimde.