“Yolumuz Hikmet, Sonumuz Selamet Olsun”

Resûlullah Efendimiz (s.a.v.), müminlerin bilgiyle olan bağını hikmet ekseninde tarif etmiş ve sahabesini bu ruhla eğitmiştir. Hadis külliyatında yer alan şu mübarek beyanlar hikmetin önemini gözler önüne serer:

– Yitik Mal Olarak Hikmet: “Hikmet, mü’minin yitik malıdır; nerede bulursa onu alır.”

– Hikmetin Kökü: “Hikmetin başı Allah korkusudur (haşyetullah).”

– Gıpta Edilecek İki Kişiden Biri: “Yalnız iki kişiye hased (gıpta) edilebilir: Bir adam ki Allah kendisine hikmet vermiştir, o adam bu hikmet gereğince hareket ediyor ve bunu başkalarına da öğretiyor; bir adam da vardır ki Allah kendisine mal vermiştir, o da malı Hak yolunda infaka harcamaktadır.”

– En Güzel Hediye: “Kardeşini kendisiyle hidâyete ilettiğin hikmet kelimesinden daha güzel hediye yoktur.”

HAYAT | 1 Mart 2024

Hz. Lokman’dan Asrımıza Dersler

Kur’an’da Yaşayan Hikmet Modeli: Hz. Lokman (a.s.)

Hikmet kavramı Kur’ân-ı Kerîm’de soyut bir felsefe olarak değil, somut bir yaşam modeli olarak sunulur. Bu modelin en belirgin temsilcisi kendisine hikmet bahşedilen Hz. Lokman’dır. Rabbimiz Lokman suresinde şöyle buyurur:

“Andolsun ki vaktiyle Lokmân’a şu hikmeti vermiştik: ‘Allah’a şükret, O’na şükreden kendi iyiliği için şükretmiş olur; nankörlük eden de bilmelidir ki Allah’ın hiçbir şeye ihtiyacı yoktur, O her türlü övgüye lâyıktır.”

Hz. Lokman’ın oğluna verdiği öğütler, hikmetin üç temel sütun üzerine inşa edildiğini gösterir:

– İman ve Tevhid (İnançta İsabet)

“Lokmân oğluna öğüt verirken ona şöyle dedi: ‘Yavrucuğum! Allah’a ortak koşma! Şirk en büyük zulümdür.'”

– İbadet ve Amel (Eylemde İsabet)

“Yavrucuğum, namazını özenle kıl, iyi olanı emret, kötü olana karşı koy, başına gelene sabret. İşte bunlar, kararlılık gerektiren işlerdendir.”

– Ahlak ve Tevazu (Münasebete İsabet)

“Gurura kapılarak insanlara burun kıvırma, ortalıkta çalım satarak yürüme; unutma ki Allah gurura kapılıp kendini beğenen hiç kimseyi sevmez.”

Görünmeyenin Ardındaki Sır: Hz. Musa ve Hz. Hızır Kıssası

Kur’ân-ı Kerîm’de Kehf suresinde anlatılan Hz. Musa ve Hz. Hızır (a.s.) yolculuğu, eşyanın dış görünüşü (zahir) ile iç yüzü ve derin anlamı (batın/hikmet) arasındaki farkı kavratan en çarpıcı örnektir.

Yolculuk boyunca gerçekleşen üç sarsıcı olay;

Geminin delinmesi: Dışarıdan bakıldığında zarar gibi görünse de, yoksul denizcilerin gemisini zalim bir kralın gasp etmesinden korumuştur.

Ergen çocuğun vefatı: Zahiren büyük bir acı iken, hakikatte salih anne ve babayı küfür ve azgınlıktan muhafaza etmiştir.

Yıkılmak üzere olan duvarın onarılması: Karşılıksız bir emek gibi görünse de, altında iki yetim çocuğa ait olan hazineyi muhafaza altına almıştır.

Bu nebevi kıssadan almamız gereken üç altın hikmet dersi şunlardır:

Acele Etme: Olaylar hakkında görünüşe bakarak hemen peşin hüküm verme.

Teslim Ol: Allah’ın takdirindeki derin merhamete ve gaybi hikmete güven.

Soru Sor: Yaşadığın sınavlarda “Neden ben?” demek yerine “Rabbim, bunda benim için nasıl bir hikmet var?” idrakiyle tefekkür et. 

Gündelik Hayatta Hikmet: Duygu Yönetimi, Aile ve Kadın

Hikmet, yüksek felsefi teorilerden ibaret olmayıp yuvayı ayakta tutan ana kolon, aileyi kuşatan merhamet zırhıdır. Kadın fıtraten duygusaldır ve bu duygu derinliği aile için büyük bir rahmettir. Ancak hikmet; duyguların aklın ve vahyin önüne geçmesini engelleyen denge unsurudur. Hikmet sahibi bir insan:

– Öfke anında susmayı ve demlenmeyi bilir.

– Sözlerinde yıkıcı değil, daima yapıcıdır.

– Olaylara anlık duygusal tepkilerle değil, uzun vadeli ve kuşatıcı bir basiretle bakar.

Konuşmadan Önce “3 Saniye Kuralı”

Dilimizden bir söz çıkmadan önce zihnimizden şu üç süzgeci geçirmek hikmetin pratik adımıdır:

– Söyleyeceğim söz doğru mu? (Yalan ve zandan uzak mı?)

– Söyleyeceğim söz yerinde mi? (Muhatap ve zaman uygun mu?)

– Söyleyeceğim söz faydalı mu? (Bir yaraya merhem olacak mı?)

Eğer bu sorulara verilecek cevap “Hayır” ise, sükût etmek en büyük hikmettir.

Ameli Hayat İçin Hikmet Ödevleri ve Hasene Kumbarası

Hikmeti bir yaşam alışkanlığına dönüştürebilmek için neler yapabiliriz?

Gözlemle: Her gün yaşanan en az bir olayda ilahi hikmetin izlerini ara.

Durakla: Öfke ve tepki anında en az 3 saniye durup nefes al.

Not Et: Kendine özel bir “Hikmet Defteri” tutarak öğrendiğin ayet, hadis ve hayat tecrübelerini kaydet.

Hasene Kumbarası (Hikmet Sadakası): Evinizin bir köşesine bir kumbara koyun. “Rabbim, bu sadaka ile nefsimi temizle, yuvama bereket ver” niyetiyle; her öfkelendiğinizde veya gıybete düştüğünüzde bir nefis cezası olarak, her sevindirici olayda ise bir şükür nişanesi olarak içine sadaka atın. Ay sonunda toplanan bu birikimi mazlum ve muhtaçlara ulaştırarak ilminizi amele ve sadakaya dönüştürün.

İlimden başlayan, marifetle demlenen ve hikmetle meyve veren bu kutsal yolculuğumuzu şu niyazla taçlandıralım:

“Ya Hakîm! Ey her işi muhkem olan Allah’ım! Bize eşyanın hakikatini gösteren feraset nuru ver. Bizi sadece Senden gelen hikmet kaynağına yönelen, Senden gelen her takdire razı olan kullarından eyle. Âmin.”